Monthly Archives: Mart 2016

ABD’de ‘Süper Salı’ Sonrası: Bernie ‘Bizim’ İçin Kaybediyor…

bernie selfie
facebooktwittergoogle_plusmail

M. Berkay Aydın (3 Mart 2016)

 

ABD’de partilerin aday belirleme süreci hızla sürüyor. Geçtiğimiz salı ‘süper salı’ olarak anılan seçim sürecindeki önemli bir dönemeçti. Geleneksel olarak fazla sayıda eyaletin seçimlerinin yapıldığı önceden belirlenen ‘süper salı’ seçim sonuçlarını oldukça fazla etkileyecek düzeyde bir seçim. Cumhuriyetçi Parti ve Demokrat Parti toplamda 11 eyalette önseçimlerini 1 Mart’ta ‘süper salıda’ gerçekleştirdi. Alabama, Arkansas, Georgia, Massachusetts, Minnesota, Oklahoma, Tennessee, Texas, Vermont ve Virginia’da her iki parti de seçimlerini yaparken, Colorado’da sadece Demokratlar, Alaska’da ise sadece Cumhuriyetçiler seçim yaptı. Sonuçların gösterdiği Demokratlarda seçimi Clinton’ın önde götürme eğilimi ve Cumhuriyetçilerde Trump’ın baskın oluşu…Cumhuriyetçilerde partinin adayı olmak için gerekecek olan parti kongresindeki en az 1237 delegeye ulaşmak için en şanslı aday şu an için Trump. Trump 319’a ulaşmış gözükürken en yakın takipçisi Ted Cruz 226 delege civarında gözüküyor. Eyaletlerde özgün hesaplama ve seçme biçimleri olsa da ABD’deki partilerin aday belirleme sürecinin esası eyaletlerin ‘delege seçmelerine’ dayanıyor. Delege sayıları da elbette eşit değil. Her eyaletin farklı delegesi söz konusu. Partilerin her eyalet için belirledikleri delege sayıları da farklı. Genel olarak Demokratlar daha fazla sayıda delegeyle kongre yapıyorlar. Örneğin Demokratların kongresinde yarıdan bir fazlaya tekabül eden destek alınması gereken en az delege sayısı 2383. Cumhuriyetçilerin neredeyse iki katı…Bu seçimin ‘süper salısının’ yıldızı ise eyalet armasında da yıldız olan Texas’dı…Demokratların 252, Cumhuriyetçilerin ise 155 delege seçtikleri  Texas seçimleri süper salının en önemli seçimleriydi. Texas senatörü aday Ted Cruz beklendiği gibi burada seçimleri kazandı. 155 delegenin 99’unu alan Cruz, aslında en büyük silahını da kullanmış oldu. Demokratlarda ise Texas’ta Clinton Sanders’a iki kat fark atarak, Sanders’ın 73 delegesine karşılık 144 delege çıkardı…

Bernie gündem belirliyor… 

Seçim sonuçları resmen Sanders lehine bitmeyecek gibi gözükse de Sanders’ın şu ana kadar sağladığı başarı ABD siyaseti açısından ve hatta dünyadaki siyasal tartışmalar açısından oldukça önemli gözüküyor. Bugün bile Clinton’a çeki düzen verdiren, ‘merkez sol’ anlayışı soldan ve aşağıdan zorlayan bir sürecin temsilcisi gibi gözüküyor yaşlı Vermont senatörü…Seçimlerde 11 eyaletten dördünde üstünlük sağlayan Sanders, kendi eyaleti Vermont’da % 86 gibi rekor oya ulaşarak, toplamda Demokratların kongresine toplamda 26 delege çıkartacak olan bu küçük eyalette delegelerin tamamını kazandı. Bunun dışında Colorado, Minnesota ve Oklahoma’da seçimleri kazanan Sanders, Massachusetts’de %50’ye % 49 rakibinin gerisinde kaldı. Fakat belirtmek gerekir ki, Demokratların önseçimlerindeki delege hesaplamaları alınan yüzdeyle orantılı temsile izin verdiğinden sadece ‘eyalette en fazla oyu’ almak en önemli şey değil. Örneğin birçok eyalette küçük farklarla kaybeden bir aday, büyük ve çok delegeli bir eyalette hatırı sayılır bir fark atarsa avantajlı olabiliyor. Bu şekilde düşündüğümüzde seçimin ‘yıldızı’ Texas’ta Sanders’ın zayıf olması belki de kendisinin en büyük dezavantajıydı…Üstelik Georgia gibi Demokratlar açısından en fazla delege verecek olan ikinci sıradaki iki eyaletten birisi olan bir eyalette Clinton’un kazandığı 72 delegeye karşın 28 delegede kalan Bernie burada da ciddi bir dezavantaj yaşamış oldu…Toplam sonuçlarda demokratlar açısından Bernie ve Clinton arasında ‘süper salı’daki fark yaklaşık 160 delege ile Clinton lehine…Daha önce de çeşitli yazılarda belirtildiği gibi Demokratların kongre süreçlerinde olan ‘süper-delegeler’ arasında da Clinton’un ezici üstünlüğü olduğu düşünüldüğünde Clinton adaylığını aslında açıklamış gibi. Dünya gündemine ilişkin de ilginç bahisler açan İngiliz-İrlanda kökenli bahis firması Paddy Power açtığı bahis oranlarında Clinton için 1’e 0.03 verirken, Sanders’a 1’e 12 veriyor…Yani beklenenden farklı bir sonuç sürpriz ötesi birşey olur…

Demokratlarda ‘süper salı’da ortaya çıkan delege paylaşımları eyalet bazında şu şekilde: (Daha ayrıntılı, haritalı sonuçlar için bkz. nytimes.com)

 

Alabama :           Hillary Clinton 44, Bernie Sanders 9

Arkansas:           Hillary Clinton 22, Bernie Sanders 10

Colorado:           Bernie Sanders 38, Hillary Clinton 28

Georgia:            Hillary Clinton 72,  Bernie Sanders 28

Massachusetts: Hillary Clinton 46, Bernie Sanders 45

Oklahoma:        Bernie Sanders 21,  Hillary Clinton 16

Tennessee:       Hillary Clinton  42,  Bernie Sanders 22

Texas:              Hillary Clinton 144, Bernie Sanders  73

Vermont:          Bernie Sanders 16 , Hillary Clinton 0

Virginia:            Hillary Clinton 61 , Bernie Sanders  32

 

Bernie Sanders bundan sonraki süreçte inanılmaz bir sürprize imza atmazsa Demokratların adayı olamayacak. Buna karşın ABD’yi ve dünyayı adil paylaşımdan, soldan, sosyalist bir tartışmadan, % 99’un varlığından ve haklarından konuşturarak; sermayenin kontrolsüz tahakkümünü gündeme getirip eleştirerek aslında sadece ABD’li emekçiler, yoksullar, dışlanmışlar, gençler ve kadınlar için değil dünya için bir tartışmayı da yaptırmış oluyor. Artık Clinton da bu saatten birçok konuda çok farklı tavır almaya zorlanacak. Hatta ABD siyasetinin kimi kabul ve parametreleri de zorlanacak. Ki bunun bugun bile yansımaları açık olarak gözüküyor…Belki de kısaca diyebiliriz ki, Bernie bizim için, dünyanın % 99’u için kaybediyor…

 

Yazı halkci.org için yazılmıştır. Kullanılan görsel için theguardian.com internet sitesinden yararlanılmıştır.